De bodem, zelf aan de slag

Auteur: Linder van den Heerik

Dit artikel verscheen eerder als onderdeel van het artikel “De bodem, de basis van ons bestaan” in Permacultuur Magazine # 1 met als thema Bodem. Download het hele artikel als PDF.

Voor hetgeen zich onder onze voeten bevindt, worden in de meeste talen veel verschillende woorden gebruikt: aarde, grond, bodem, land, … Zo begint het artikel “De bodem, de basis van ons bestaan”. Het sluit af met een praktische handleiding om je eigen bodem te onderzoeken. Lees hier hoe je dat kunt doen.

Lees verder

WAT IS PERMACULTUUR?

Deze post plaatste Linder van den Heerik op 11 mei op Facebook in de groep Praktische Permacultuur, Omdat de inhoud van blijvend karakter is de moeite waard om hier te herhalen.

Permacultuur is vooral een woord dat je best niet uitspreekt
na een woord dat eindigt op -S.   😉 :p

Nee zonder dollen, nu de groep de laatste Corona-tijd zoveel is gegroeid en actiever is. Lijkt er steeds meer onduidelijkheid te ontstaan over wat Permacultuur nu is. Niet verwonderlijk, maar ook een moment om weer eens de puntje op de i te zetten.

Permacultuur is niet ‘van’ iemand en is ook niet in steen gebeiteld. Maar er zijn wel grondleggers die de term gemunt hebben en het is altijd goed om daar even te rade te gaan. De officiële definitie van het ‘Permaculture Research Institute of Australia’, dat is opgericht door de bedenkers van permacultuur luidt:

“An ethics based design science”

Ik houdt in het nederlands aan:

“Een op ethiek en wetenschap gebaseerd ontwerpsysteem”

Met als korte uitleg dat het een ontwerpsysteem is dat; efficiënte productieve systemen ontwerpt, binnen de draagkracht van het landschap en menselijke ethiek. In de kern van het ontwerpsysteem zijn 3 ethische principes geformuleerd tezamen met een wat grotere set ontwerpprincipes. Dit is de permacultuur gereedschapskist zo je wilt.

Bij het opstellen is er destijds zowel gekeken naar hoe de natuur werkt, geleerd van zowel traditionele land en tuinbouwsystemen als van moderne wetenschap.  Gebaseerd daarop is een ontwerpmethodiek uitontwikkeld die overal op toepasbaar is. Echter de toepassing van hetzelfde systeem leidt – als het goed is – in elke situatie tot andere keuzes en dus andere resultaten.

Het is niet erg maar dus wel weinig zinvol om zomaar te kopiëren wat anderen in andere situaties deden. Zomaar hügelbedden, swales of kruidenspiralen aanleggen zonder de ontwerpideeën en functies en condities erachter goed te kennen &  te weten in welke situatie dit wel de moeite waard is om aan te leggen en wanneer niet, leidt niet altijd tot de beste resultaten en kan zelfs teleurstellend zijn.

Holmgren’s Design Principles

Voor een ieder die zich wil verdiepen in dat ontwerpsysteem van Permacultuur, begin is bij de ontwerpprincipes. Ik heb een bestand toegevoegd dat ik in mijn cursussen als hand-out uitdeel.

Ook voor de meer ervaren permies kan dit bestand interessant zijn, ik heb de 10 principes van Mollison samengevoegd met de 12 van Holmgren, de overlap eruit gehaald, en kom dan op 15 ontwerpprincipes uit.

Download Hand-out

Het document is beknopt, en niet volledig, voor meer voorbeelden en uitleg kunnen we hieronder misschien wat boekentips en film tips opsommen, die specifiek goed in gaan op de principes en het ontwerpsysteem.

Deze uitnodiging leidde tot een aantal boek-aanbevelingen

HOLZER’S PERMACULTUUR
Karin Van Nunen & DEDUURZAMETUIN.NL
Mag Sepp Holzer dan ook? Die vind ik juist zo fijn omdat hij in zijn boek zijn eigen gedachtegang en houding beschrijft; juist zónder dat je het meteen in z’n geheel kan kopiëren. Misschien is het alleen een aanrader voor de (stront)eigenwijzen die sowieso niet blind achter wiens methode dan ook aanlopen 😉
Ik vond in ieder geval zijn (Holzers) beschrijvingen van geworstel, uitvinden en oproep om evt. niet de regels te volgen.
Vicky Wilkessens
Al ik jouw inleidende tekst toepas op Holzer, lijkt het me er wel voor een groot deel onder te vallen. ( ontwerpsysteem is dat efficiënte productieve systemen ontwerp, binnen de draagkracht van het landschap en menselijke ethiek.)
Wel is het zo dat hij ethiek niet expliciet als pijler in de verf zet. (Zijn methode is wel ethisch verantwoord. Maar hij maakte daar niet zoveel woorden aan vuil.)
Linder:
Daarom zeg ik altijd, superinteressant, maar ik zou met een ander boek beginnen!
Er zijn nog talloze andere inspirerende schrijvers en permaculturistenen Sepp Holzer hoort in dat rijtje thuis.
Maar uiteindelijk is het systeem permacultuur, de ontwerpmethodes waar alle lateren zich op baseren (behalve sepp holzer) bedacht door Bill Mollison en David Holmgren.
Holzer is heerlijk eigenwijs, maar trouwens wel een beetje vreemde eend in de bijt. Holzer heeft nooit aan een permacultuur ontwerpsysteem gedaan, die werkt redelijk instinctief en eigenwijs, een houding die prima in de pemacultuur past. En toen in de jaren negentig permies zijn boerderij bezochten zeiden ze: dit is permacultuur!
En is hij onder die naam gaan lesgeven. Toen er wat kritiek kwam dat hij eigenlijk niet t systeem permacultuur onderwees heeft hij gereageerd door het “holzers’ permacultuur” te noemen.😃

TUINEN VAN OVERVLOED, FRANS-JAN DE WAARD
Karin Van Nunen
En FransJan’s boek: daar werd ik voorál heel erg blij van: het omdenken, hoe je van wat er nu is (dat plaatje van die saaie rijtjeshuizen omgetoverd tot een levendig geheel kan ik nog zó oproepen) stappen kan maken. Het ‘alles is nog lang niet verloren’ wat daar uit sprak. Misschien dáárom wel een goede start: geen handleiding, wél inspiratie om een goede basishouding voor jezelf te vinden.
Daphne Meerdink – Hansen
Hier ook een favoriet boek. Wat me vooral aanspreekt is dat hij zijn gevoel volgt in een wereld waarin enorm gedicteerd wordt hoe alles “hoort”. Het gaf mij vooral energie en inspiratie om aan de slag te gaan met mijn eigen ideeën, die dus zo gek nog niet bleken.

ONE XX REVOLUTION /FUKUOKA
Speelse Kameel
Qua filosofie vind ik one straat revolution van Fukuoka heerlijk.

THE EARTH CARE MANUAL VAN PATRICK WHITEFIELD & GAIA’S GARDEN TOBY HEMENWAY
Linder:
Patrick Whitefield vind ik voor ons klimaat de beste en interessantste, Toby Hemenway, Rosemary Morrow, Geof Lawton zijn alleen waardevolle auteurs.
KARIN
The Earth Care Manual van Patrick Whitefield geworsteld. Zit heel goed in elkaar, maar ik ben slecht in Engels lezen. Pak het nu (ik een klein tuintje heb, daarvoor alleen balkon) nog steeds wel op.

Heel Nederland bos!

VERSCHRALING deel 2:

Dit artikel verscheen eerder in nummer 2 van het Permacultuur Magazine met als thema ‘Openbare ruimte‘.

Opnieuw een heel actueel thema in tijden van de discussies rond stikstofdepositie en het ontstaan van allerlei kleine voedselbossen. Download het artikel als PDF.

foto’s Marc Siepman
auteur Linder van den Heerik

In het vorige nummer van Permacultuur Magazine gaf Irene Verbeek een aanzet tot discussie rondom het verschralingsbeleid in het Nederlandse natuurbeheer, en het idee dat successie in Nederland steeds teruggezet moet worden. In dit nummer de repliek van Linder van den Heerik. 

Lees verder

Minder wieden in de permacultuurtuin?

In 2019 mocht ik voor Seizoenen van Velt een jaar lang de ontwikkelingen in mijn permacultuur (privé) tuin bij houden. Het komende jaar zullen we deze artikelen hier op de website plaatsen.

Dit artikel verscheen eerder in Seizoenen nr 2 – 2019 van Velt waar Alex een jaar lang de ontwikkelingen in haar privé tuin bijhield. Download het artikel hier als pdf.

Alex werkt in haar tuin het liefst met de natuur mee. Maar wat dan met
alle onkruiden die de kop opsteken? Ook daar weet Alex wel raad mee,
zodat er nog voldoende tijd overblijft om te genieten op haar ‘zonnebank’.

Lees verder

Op bezoek bij Charles Dowding

Niet spitten in de praktijk.

Auteur & foto’s: Alex Schreiner

Dit artikel verscheen eerder in nummer 1 van het Permacultuur Magazine met als thema ‘Bodem. Download het artikel als PDF.

‘niet spitten’ in de praktijk

Charles Dowding is een van de eersten die de ‘no dig-me-thode’ op commerciële schaal toepast. Geïnspireerd door de tegendraadse werkwijze van Ruth Stout stopt hij begin jaren tachtig met ploegen en spitten en brengt hij zijn methode in de loop der jaren op verschillende locaties in de praktijk. Maar waarom zou je eigenlijk niet spitten?

Lees verder

De bodem: opbouwen van onderop

Tekst Alex Schreiner
Foto’s François De Heel, Pixabay

In 2019 mocht ik voor Seizoenen van Velt een jaar lang de ontwikkelingen in mijn permacultuur (privé) tuin bij houden. Het komende jaar zullen we deze artikelen hier op de website plaatsen.

Dit artikel verscheen eerder in Seizoenen nr 2 – 2019 van Velt waar Alex een jaar lang de ontwikkelingen in haar privé tuin bijhield. Download het artikel hier als pdf.

Verandering begint van onderop.

Of het nu gaat om milieuproblematiek, maatschappelijke kwesties of
de gewassen in je tuin. Je hebt een gezonde bodem nodig. En dat mag je soms best letterlijk nemen. Alex doet uit de doeken hoe zij de bodem voedt.

Lees verder

De bodem, de basis van ons bestaan

Auteur: Linder van den Heerik, co-auteur Marc Siepman

Dit artikel verscheen eerder in Permacultuur Magazine # 1 met als thema Bodem. Download het artikel als PDF.

Voor hetgeen zich onder onze voeten bevindt, worden in de meeste talen veel verschillende woorden gebruikt: aarde, grond, bodem, land, … Ze betekenen allemaal ongeveer hetzelfde, maar duiden elk net wat anders aan. Ik houd het nu even op het woord ‘bodem’. Maar wat is bodem nu eigenlijk? En hoe ontstaat deze?

Lees verder

Een jaar in de permacultuurtuin van Alex Schreiner

Auteur: Alex Schreiner

In 2019 mocht ik voor Seizoenen van Velt een jaar lang de ontwikkelingen in mijn permacultuur (prive) tuin bij houden. Het komende jaar zullen we deze artikelen hier op de website plaatsen.

Dit artikel verscheen eerder in Seizoenen nr 1 – 2019 van Velt waar Alex een jaar lang de ontwikkelingen in haar privé tuin bijhield. Download het artikel hier als pdf.

Een nieuw begin

Een jaar geleden vroeg Velt me om vier seizoenen lang de ontwikkelingen in mijn tuin bij te houden en daarover te schrijven. Dat vond ik wel even spannend. Had ik wel genoeg te vertellen?

Lees verder

Rechtvaardig?

De eerste stappen op het permacultuurpad

Auteur: Saskia van der Linden

Dit is de derde van drie columns die Saskia in 2015 / 2016 schreef voor het Permacultuur Magazine.

Het derde ethische principe ‘eerlijk delen’ benader je vanuit de ethiek met het begrip ‘rechtvaardigheid’. We weten allemaal wat beide termen betekenen en gebruiken ze zonder probleem. Op het moment echter dat we daar invulling aan geven, blijken anderen wat ík eerlijk vind, helemaal niet eerlijk te vinden. De eerste reactie is: “Die ander ziet het niet goed, ik weet toch wel wat rechtvaardig is?” Kleine nuances geven we wel ruimte, maar dat de ander fundamenteel anders tegen de zaak aankijkt, is lastig.

Lees verder